กฎหมายลักษณะโจร ของลาวโบราณ

การจำแนกประเภทของโจรแปดจำพวก

(๑) พวกหนึ่ง พานคบเพื่อน ปล้นบ้านเรือนกลางวันคืน เข้ายิงปืนโห่ร้อง ให้เจ้าของตกใจ เก็บทรัพย์ไปชื่อโจรปล้นหนึ่ง

 (๒) หุ้มมนตร์มีคาถา ซื่อชาญให้หลับสนิทขึ้นเก็บของ ชื่อโจรย่องสะดมลักหนึ่ง

 (๓) โจรชักชวนเพื่อนหลาย เที่ยวเต้นตลาดตีหาบคอน นาวาจรทับไร่นา เรือเกยีวนมาทางบกน้ำ   เหล่านี้จำไว้โจรตีชิงพวกหนึ่ง

(๔) อันหนึ่งคอยทาง เครื่องสัตราหาบ่ได้ จอบมองไปที่ทางเปลี่ยว เอาฉกเฉียวชิงทรัพย์หนี โจรหมู่นี้ชื่อฉกฉวยหนึ่ง

(๕) ไปด้วยถึงกลางทาง ละเพื่อนวางกลับคืนมา อยู่ฮักษาเฝ้าเฮือนไว้ เถิงบ่ไปทำลายก่ดี โจรหมู่นี้ชื่อสาบานหนึ่ง

(๖) ลวงลามเลือน (ล่อลวง) เข้าเอาทรัพย์ ชื่อ(โจร)ลวงลักหนึ่ง

(๗) ยอกยักทรัพย์ท่านไปบังไว้ใช่ (ไม่) บอก เจ้าเขาพบว่ายืมยอก มันบ่บอก ชื่อ (โจร) ลักเลือนหนึ่ง

(๘) โจรเยี่ยมคอยจอบมอง มีเพื่อน ๒ ๓ ๔ ๕ อยู่ถ้าอยู่ริมไพรใดๆบ่ให้เห็น หลบหลีกเร้นคอยลักทรัพย์ เรียก (โจร) ขโมยหนึ่ง 

บันทึกนี้ขอนำเสนอ บทลงโทษโจร จากกฎหมายโบราณลาว ชื่อหนังสือ คัมภีร์โพสะฮาด และสังคะประกอบ ที่ได้มาจากร้านหนังสือเก่าในเวียงจันทน์เมื่อปีกลาย เป็นหนังสือที่ท่านมหา สำลิด บัวสีสะหวัด ชำระจากเอกสารใบลานที่จารด้วยอักษรไทน้อย หรือลาวโบราณ ในปีจุลศักราช ๑๑๓๗ เป็นตอนแรกดังนี้ครับ

๑.     ตีชิงฟันแทงฆ่าเจ้าทรัพย์ตาย ให้ฆ่าคนร้ายตายตามกัน เพื่อนพวกมันบ่ลงมือ เหล่านี้คือโลภใน ให้ (สิน) ตัดตีนตัดมือจนถึงข้อ (มือข้อเท้า)

๒.      ถ้ามันต่อแทงเจ้าทรัพย์ ท่านให้ปรับเอาตามแผล ควรตัดนิ้วมือนิ้วเท้าให้ด้วน อย่าให้จับอาวุธได้อีก

๓.      ฉกลักเอาแต่ทรัพย์ไป ตั้งทรัพย์ไหมนิ้วมือตัว (???)

๔.      หนึ่งโจรชั่วถิ้ม(??)เฮือนนั้น ให้ทวน ๗๕ ที แล้วสักข้อมือว่าซดเฮือนเขา 

๕.       โจรลวงลัก(ล่อลวงทรัพย์) ให้เขียนสักที่ใหม่(ที่???) แล้ว(จอง)จำไว้ใช้งาน

๖.     หนึ่งทิ้งบ้านเรือนด้วยไฟ(วางเพลิงเผาบ้าน) ท่านให้ตัดนิ้วมือมันทั้งสิบอย่า(เหลือ)ไว้ หากไฟลามไปเผาไหม้เรือนผู้อื่นอีกด้วยท่านให้ลงโทษถึงตาย

๗.      โจรลักงัวลักควายให้สักอก ลูกเมียตกเอาสิ้น(ริบลูกเมียไปเป็นทาส)จำผัวในคุก

๘.      ลักงัวควายเขาโคเกวียนนาวาข้า(ทาส)คน ให้ทวน ๗๕ ที แล้วให้ไหมด้วยการสักสิ่งอันลัก(สักชนิดของที่ลักขโมย)ไว้ที่หน้าอก

๙.      ลักสองยก(หากยังลักขโมยครั้งที่สองอีก) แล้วปรับไหมด้วยการสักที่แขน

๑๐.   สามครั้ง(ขโมยเป็นครั้งที่สาม) ให้สัก(ประจาน)ที่ใบหน้า แล้วตัดนิ้วมือเสีย

สรุปว่า คนโบราณท่านกำหนดบทลงโทษไว้หลายสถานครับ คือ โทษตาย โทษตัดนิ้วมือนิ้วเท้า โทษโบยตี โทษจำคุก โทษสักไว้บนร่างกายเป็นการประจาน